درياى گرگان است ، كه مورّخين و نويسندگان عهد قديم آن را دروازهء كسپين ناميده‌اند و اكنون آن را بعضى با سر دره خوار مطابقت ميدهند . اين دربند اهميّت نظامى براى قشون‌كشى دارد و ميتوان گفت ، كه براى قشون مهاجم از طرف مغرب بمشرق يا از سمت مشرق به مغرب كليد فتح صفحاتى است ، كه در مشرق يا مغرب دربند واقع شده . بعد از شرحى ، كه گفته شد زيادى است ، بگوئيم ، كه اين دربند براى پارت ، كه ميخواست مملكت خود را توسعه دهد و در فكر باقى ايران بود ، چقدر اهميّت داشت و چرا فرهاد پس از مطيع كردن ماردها فورا متوجه اين دربند شد . علاوه بر اينكه هركس اين دربند را داشت بر راهى ، كه از رى ميگذشت تسلّط مييافت ، خود شهر رى ، كه در نزديكى آن واقع بود ، و استحكامات طبيعى نداشت ، ناز دست فاتحى ميگشت ، كه اين دربند را تصرّف كرده بود . ما اطّلاع نداريم ، كه فتوحات فرهاد در رى تا كجا امتداد يافته ، ولى ترديدى نيست ، كه با گرفتن دربند درياى گرگان قسمت شرقى مملكت رى در تحت استيلاى او درآمده . فرهاد بعد از اين كار قسمتى را از ماردهاى رشيد از جاهايشان حركت داده بحفاظت اين دربند و اين راه گماشت . اما اينكه در كدام محل اين مردم را نشانده ، از نوشته‌هاى ايزيدور خاراكسى چنين برميآيد ، كه اين محل را خاراكس ميناميدند ( كتاب پارت ، بند 7 ) ، ولى بايد در نظر داشت ، كه اين خاراكس غير از خاراكس خوزستان است . اين خاراكس را خاراكس مادى ميناميدند و خاراكس خوزستان را در دهنه دجله خاراكس سپاسىنى « 1 » . در باب محل كنونى خاراكس مادى عقايد مختلف است و بعضى آن را با ايوان‌كى كنونى مطابقت ميدهند ( راولين‌سن ) . برخى گويند ، كه در كوههاى البرز ، مثلا شهرستانك كنونى واقع بوده ( گوبىنو ) ، ولى اگر مقصود فرهاد را در نظر گيريم بايد گفت ، كه ايوان‌كى بيشتر با مقصود او موافقت داشته و مناسب‌تر است ، كه محل خاراكس مادى را اين نقطه بدانيم . در اين‌جا بىمناسبت نيست بيفزائيم ، كه بعض نويسندگان « 2 » جديد از اسم خاراكس در اشتباه

--> ( 1 ) - Charax Spasini . ( 2 ) - Lindsay . History of the Parthians . p . 7 .